I Vote Ethiopia

I Vote Ethiopia

Jun 11, 2026 | Success Stories

Strengthening Voter Awareness Through Civil Society Action 

A healthy electoral process relies on a well-informed public, but delivering clear, accessible voter education across a diverse nation requires a localized approach. Ahead of Ethiopia’s 7th General Election, the Coalition of Ethiopian Civil Society Organizations for Elections (CECOE) demonstrated how civil society organizations (CSOs) can step in to fill this critical gap, translating complex national procedures into accessible, everyday knowledge.

Through its flagship "I Vote" (እኔ እመርጣለሁ) multimedia campaign, CECOE worked on the ground and across digital spaces to help citizens understand their rights, their responsibilities, and the voting process.

The Role of CSOs: Trust and Accessibility

While official electoral bodies manage election logistics, civil society organizations are uniquely positioned to build public trust and reach communities directly. After receiving certification from the National Election Board of Ethiopia (NEBE), CECOE mobilized its network to design a practical, inclusive voter education initiative.

Co-funded by the European Union and KFW, and implemented in partnership with ECES and Zeleman Communications, the campaign ran from February 14 to June 1. It focused on providing neutral, factual information to help ordinary citizens confidently navigate the election.

A Step-by-Step Approach to Educating Voters

Rather than overwhelming the public with information all at once, CECOE structured the campaign into distinct, manageable phases to mirror the timeline of the election itself:

  1. Explaining the Importance (Phase 1): The initial push focused on basic awareness, explaining why individual participation matters for local communities and reminding eligible citizens about registration deadlines.
  2. Demystifying the Mechanics (Phase 2): As registration got underway, the messaging shifted to practical guidance, explaining the exact step-by-step procedures for registering and voting according to legal guidelines.
  3. The Final Reminder (Phase 3): In the weeks leading up to Election Day, CECOE intensified its outreach with countdown reminders, providing practical information on polling station rules and voter rights to ensure a smooth process on the day of the vote.

Inclusive Design

The primary strength of a CSO-led campaign is its focus on inclusion. CECOE deliberately tailored its materials to ensure that language, age, gender, and accessibility needs were not barriers to receiving information:

  • Multilingual Media: Public Service Announcements (PSAs) were broadcast across 19 public and private TV and radio stations in five regional languages: Amharic, Afan Oromo, Tigrigna, Af Somali, and Af Afar. This included 1,650 TV spots and thousands of regional radio segments.
  • Reaching First-Time Voters: To engage the younger demographic, the campaign utilized neutral macro-influencers on TikTok alongside short, straightforward social media videos to explain the process in an accessible format.
  • Addressing Gender Participation: To specifically encourage women's involvement in civic life, CECOE produced "Yesua Dimts" (Her Voice), a 12-episode radio drama focused on the story of a young female candidate.
  • Clear Visual Data: The coalition deployed 35 factual digital infographics and embedded sign-language interpretation into video materials to make technical guidelines easy to understand at a glance.

Project Outcomes

By combining traditional broadcasting with digital tools, CECOE achieved steady engagement across the country:

  • 5,108,169 Total Impressions: Reflecting broad visibility across platforms.
  • 1,931,871 Unique Users Reached: Ensuring nearly two million individual citizens had direct access to voter education.
  • 20,632 Direct Engagements/Clicks: Demonstrating that users were actively seeking out more information.
  • 0.4% Click-Through Rate (CTR): Confirming that the targeted placements successfully reached the intended audiences.

CECOE’s work during the 7th General Election underscores the practical value of civil society in democratic processes. By breaking down linguistic, geographic, and demographic barriers, the "I Vote" campaign helped ensure that more Ethiopians could approach the ballot box with clarity and confidence.

Click and Follow I vote Ethiopia

የ7ኛው ጠቅላላ ምርጫ የእኩለ ቀን የትዝብት ሪፖርት

Jun 1, 2026 | Uncategorized

አዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ 

ግንቦት 24 ቀን 2018 ዓ.ም

የኢትዮጵያ የሲቪል ማኅበራት ድርጅቶች ኅብረት ለምርጫ (ኅብረት ለምርጫ)፣ በ7ኛው ጠቅላላ ምርጫ የአገር በቀል የዜጎች ምርጫ ትዝብት (Citizen Election Observation) ለማከናወን፤ 2,258 ተቀማጭ (Sitting Observers) እና 891 ተንቀሳቃሽ (Mobile Observers) ታዛቢዎችን፣ በአጠቃላይ 3,149 ታዛቢዎችን አሰማርቷል።

የኅብረቱ ተቀማጭ ታዛቢዎች በተመደቡባቸው የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች ከንጋቱ 11፡30 ጀምሮ የጣቢያዎቹን አደረጃጀትና አከፋፈት፣ የድምፅ አሰጣጥና የቆጠራ ሂደቱን፣ እንዲሁም በጣቢያ ደረጃ የሚከናወነውን ይፋዊ የውጤት መለጠፍ ተግባር ይታዘባሉ። በሌላ በኩል፣ እያንዳንዱ ተንቀሳቃሽ ታዛቢ ቢያንስ ስድስት (6) የተለያዩ የድምጽ መስጫ ጣቢያዎችን በመዘዋወር እንዲታዘብ ተመድቧል።

የኅብረቱ ታዛቢዎች ስምሪት፤ ከትግራይ ክልል፣ በአማራ ክልል ከሚገኙ ስምንት (8) የምርጫ ክልሎች፣ እንዲሁም አከራካሪ ከሆኑ 5 የምርጫ ክልሎች ውጭ ባሉ የምርጫ ክልሎችን የተከናወነ ነው። ይህ የስምሪት ስልት በየክልሎቹ ያለውን የምርጫ ጣቢያዎች ብዛት መሠረት ባደረገ ተመጣጣኝ (proportional) ትዝብት ዘዴ ላይ የተመሠረተ ነው። 

ይህ የእኩለ ቀን የትዝብት ሪፖርት መሰረት ያደረገው የኅብረቱ ታዛቢዎች በተሰማሩባቸው 2,258 የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች ላይ ብቻ ነው። ኅብረቱ ካሰማራቸው ተንቀሳቃሽ ታዛቢዎች የሰበሰባቸው መረጃዎች አሳሳቢ ሁነቶች ላይ የተደረጉ ሪፖርቶች ብቻ ነው። የኅብረት ለምርጫ የመረጃ ማዕከል በድምጽ መስጫ ቀን እስከ ቀኑ 7 ሰዓት ድረስ ከተቀበላቸው 2,258 ተቀማጭ ታዛቢዎች (Stationary Observers) ባቀረቧቸው ሪፖርቶች ላይ ተመስርቶ ተዘጋጅቷል። 

በሚጠበቁ ነገር ግን በዘገዩ መረጃዎች ምክንያት ይህ ሪፖርት ያላካተታቸው የትዝብት ግኝቶች ያሉ ሲሆን ዘግይተው የሚደርሱ መረጃዎች ኅብረቱ በሚያወጣው የመጀመሪያ ደረጃ ሪፖርት ውስጥ ተካተው የሚቀርቡ ይሆናል። ይህ የእኩለ ቀን ሪፖርት የኅብረቱ ታዛቢዎች በተሰማሩባቸው 2,258 ጣቢያዎች አስር (10) ዋና አመላካቾች (Indicators) ላይ ተመስርቶ የተዘጋጀ ነው። 

ዋና ዋና የእኩለ ቀን ትዝብት ግኝቶች

  1. ታዛቢዎች ወደ ድምጽ መስጫ ጣቢያ በመግባት እንዲታዘቡ መፈቀድ

የምርጫ ህጉ ከቦርዱ እውቅና የተሰጣቸው የምርጫ ታዛቢዎች በተመደቡበት የድምፅ መስጫ ጣቢያ ገብተው ሂደቱን በነፃነት መታዘብ እንደሚችሉ ይደነግጋል። የኅብረቱ ታዛቢዎች ወደ ምርጫ ጣቢያ ገብተው እንዲታዘቡ መፈቀድን በተመለከተ፣ ከተቀብልናቸው ሪፖርቶች መካከል 2,241 (99%) የሚሆኑት ያለምንም ገደብ ወደ ጣቢያዎቹ ገብተው መታዘብ ችለዋል።

በተቃራኒው ግን 17 (1%) የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች እንዳይገቡ መከልከላቸውን ታውቋል።

  1. በድምጽ መስጫ ጣቢያዎች መክፈቻ ሰዓት የምርጫ አስፈጻሚዎች ተሟልቶ መገኘት

የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች በሕግ በተደነገገው የመክፈቻ ሰዓት ከንጋቱ 12፡00 ሰዓት ከመከፈታቸው በፊት የምርጫ አስፈፃሚዎች በቦታው መገኘት ይጠበቅባቸዋል። ይህ የምርጫ ጣቢያው በወቅቱ እንዲዘጋጅ፣ የምርጫ ቁሳቁሶች እንዲደርሱ እና የድምፅ አሰጣጥ ሂደቱ በሥርዓት እንዲጀመር ቅድመ ሁኔታ ነው። ኅብረቱ ከተቀበላቸው የትዝብት ረፖርቶች ውስጥ 2,183 (97%) የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች፣ የኅብረቱ ታዛቢዎች በምርጫ ጣቢያ ሲደርሱ የምርጫ አስፈጻሚዎች በቦታው እንደነበሩ ታዝበናል።

በተቃራኒው፣ 50 (2%) የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች፣ የኅብረቱ ታዛቢዎች ሲደርሱ የምርጫ አስፈጻሚዎች ከመክፈቻው ሰዓት (ንጋት 12 ሰዓት) በቦታው እንዳልተገኙ ታዝበናል። 

  1. ድምጽ መስጠት በሚጀመርበት ሰዓት (ከጠዋቱ 12 ሰዓት) በጣቢያዎች የተገኙ አስፈጻሚዎች ቁጥር

የድምፅ አሰጣጥ በሚጀምርበት ወቅት በ2,146 (95%) የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች ከ3 በላይ የምርጫ አስፈጻሚዎች በህጉ በተደነገገው መሰረት በቦታው ተገኝተው ሥራ መጀመራቸውን ኅብረቱ ታዝቧል። በአንጻሩ 90 (4%) ጣቢያዎች ውስጥ ደግሞ 3 የምርጫ አስፈጻሚዎች በምርጫ ጣቢያዎች መገኘታቸው ሲረጋገጥ፣ በተቃራኒው በ22 (1%) የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች ውስጥ ከ3 በታች የምርጫ አስፈጻሚዎች መገኘታቸውን መታዘብ ተችሏል።

  1. የምርጫ አስፈፃሚዎች የፆታ እና የአካል ጉዳተኝነት ስብጥር

ከታዘብናቸው የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች መካከል በ1,380 (61%) ጣቢያዎች ከ1 በላይ ሴት የምርጫ አስፈጻሚዎች ሲገኙ፤ በአንጻሩ 697 (31%) ድምጽ መስጫ ጣቢያ 1 ሴት አስፈጻሚ እንደነበረች ታዝበናል። በተቃራኒው በ181 (8%) የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች ውስጥ ደግሞ ምንም ዓይነት ሴት የምርጫ አስፈጻሚዎች እንዳልተመደቡ ታዝበናል።

ትዝብት ከተደረገባቸው የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች መካከል 76 (3%) በሚሆኑት ከ1 በላይ አካል ጉዳተኛ የምርጫ አስፈጻሚዎች ተገኝተዋል። በሌላ በኩል 224 (10%) ጣቢያዎች ውስጥ 1 አካል ጉዳተኛ አስፈጻሚ መገኘታቸውን ታዝበናል። በአንጻሩ በ1,958 (87%) ጣቢያዎች ደግሞ ምንም ዓይነት አካል ጉዳተኛ የምርጫ አስፈጻሚ እንዳልነበረ መታዘብ ተችሏል።

የምርጫ ጣቢያ ኃላፊዎች የጾታ ስብጥርን በሚመለከት፣ በ587 (26%) ጣቢያዎች ውስጥ የድምጽ መስጫ ጣቢያው ኃላፊ ሴት ነበረች። በተመሳሳይ ሁኔታ በ54 (2%) የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች አካል ጉዳተኛ ሴቶች በጣቢያ ኃላፊነት መስራታቸውን፣ በ65 (3%) የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች ደግሞ አካል ጉዳተኛ ወንዶች የጣቢያ ኃላፊ ሆነው መስራታቸውን ታዝበናል።

  1. የድምፅ መስጠት አጀማመር

ኅብረቱ ከታዘባቸው 2,258 የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች መካከል፣ በ947 (42%) ጣቢያዎች የድምፅ መስጠት ሂደቱ ከጥዋቱ 12 ሰዓት በፊት መጀመሩን፣ በ1,276 (57%) ጣቢያዎች ደግሞ ከጥዋቱ 12 እስከ 1 ሰዓት ባለው ግዜ መጀመሩን ኅብረቱ ታዝቧል። በተቃራኒው፣ 32 (1%) ጣቢያዎች የድምፅ አሰጣጥ ከጠዋቱ አንድ ሰዓት በኋላ መጀመሩን ኅብረቱ የታዘበ ሲሆን በ3 ጣቢያዎች ይህ መግለጫ እስከተዘጋጀበት ሰዓት ድረስ የድምፅ አሰጣጥ ሂደት እንዳልተጀመረ ለመታዘብ ተችሏል።

  1. የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች የተቋቋሙበት ሥፍራ

በምርጫ ህጉ መሰረት የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች በወታደራዊ ካምፕ፣ ፖሊስ ጣቢያ፣ የሃይማኖት ተቋም፣ የጤና ተቋም፣ መጠጥ ቤት/ሆቴል፣ የፖለቲካ ፓርቲ ጽ/ቤት ወይም የግለሰብ መኖሪያ ቤት ማቋቋም የተከለከለ ነው። 

ኅብረቱ ከታዘባቸው 2,258 ጣቢያዎች መካከል፣ 2,182 (97%) ጣቢያዎች በሕግ በተፈቀዱ ቦታዎች መቋቋማቸውን ታዝቧል። በተቃራኒው፣ 76 (3%) ጣቢያዎች በሕግ በተከለከሉ ቦታዎች መቋቋማቸውን ታዝቧል።

  1. በድምጽ መስጫ ጣቢያ ውስጥ ወይም በ200 ሜትር ርቀት ክልል ውስጥ የቅስቀሳ ምልክቶች እና ቅስቀሳዎች መኖራቸውን በተመለከተ

ኅብረቱ ከታዘባቸው 2,258 ጣቢያዎች መካከል፣ 2,171 (96%) ጣቢያዎች በምርጫ ጣቢያው ውስጥ ወይም በ200 ሜትር ርቀት ውስጥ የፖለቲካ ፓርቲ ቅስቀሳ ምልክቶች (ፖስተር) ወይም ቅስቀሳዎች አለመከናወናቸውን ታዝቧል። በተቃራኒው፣ 87 (4%) ጣቢያዎች ውስጥ ወይም በ200 ሜትር ርቀት ክልል ውስጥ የፖለቲካ ፓርቲ ቅስቀሳ ምልክቶች፣ ቁሳቁሶች ወይም የቅስቀሳ እንቅስቃሴዎች መኖራቸውን ታዝበናል።

  1. የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች ተደራሽነት እና አመቺነት በተመለከተ

በምርጫ ህጉ መሰረት የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች በሕግ በተፈቀዱ ቦታዎች መቋቋም፣ ለመራጮች በቀላሉ ተደራሽ መሆን እና መሠረታዊ የምርጫ ቁሳቁሶች ተሟልተው መገኘታቸው የድምፅ አሰጣጥ ሂደት በሥርዓት እንዲካሄድ አስፈላጊ ነው። በተለይ ለሴቶች፣ ለአካል ጉዳተኞች፣ ለአረጋውያን፣ ለነፍሰ ጡሮች እና ጨቅላ ሕፃን ለያዙ ወላጆች ተደራሽነት መኖሩ የሁሉንም ዜጎች ተሳትፎ ለማረጋገጥ ወሳኝ ነው።

የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች የተቋቋሙበት ስፍራ ለሴቶች ያላቸውን አመቺነትን በተመለከተ ኅብረቱ ከታዘባቸው 2,258 ጣቢያዎች መካከል፣ 2,157 (96%) ጣቢያዎች ለሴቶች ምቹ እንደነበሩ ታዝቧል። በተቃራኒው፣ 101 (4%) የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች ለሴቶች አመቺ እንዳልነበሩ መታዘብ ተችሏል።

የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች ለአካል ጉዳተኞች ያላቸውን ተደራሽነት በተመለከተ፣ ኅብረቱ ከታዘባቸው 2,258 የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች መካከል፣ 2,110 (93%) ጣቢያዎች አካል ጉዳተኞች ያለ ረዳት በመግባት ድምፅ ለመስጠት ምቹ እንደነበሩ ታዝቧል። በተቃራኒው፣ 148 (7%) ጣቢያዎች ለአካል ጉዳተኞች ምቹ እንዳልነበሩ ታዝበናል።

ጣቢያዎች ለአረጋውያን፣ ለነፍሰ ጡሮች፣ ጨቅላ ሕፃን ለያዙ ወላጆች እና የመንቀሳቀስ ችግር ላለባቸው መራጮች ያላቸውን አመቺነት በተመለከተ 2,158 (96%) ጣቢያዎች ምቹ እንደነበሩ ታዝቧል። በተቃራኒው፣ 100 (4%) የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች በዚህ ረገድ ችግር እንደነበረባቸው ለመታዘብ ተችሏል።

  1. ሁሉም የድምጽ መስጫ ቁሳቁሶች መሟላታቸውን በተመለከተ

ኅብረቱ ትዝብት መሠረት፣ የድምፅ መስጫ ወረቀቶች፣ የቦርዱ ማህተም፣ የማይለቅ የጣት ቀለም፣ የድምፅ መስጫ ማሸጊያዎች፣ የመራጮች መዝገብ እና የቦርዱ ድምፅ መስጫ ሳጥኖች ጨምሮ የምርጫ ቁሳቁሶች ሙሉ በሙሉ በታዘቡት ጣቢያዎች መገኘታቸው ተረጋግጧል። በተቃራኒው፣ የውጤት መግለጫ እና ማመሳከሪያ ፎርም 99% (1,693) ሲገኝ በ1% (11) ጣቢያዎች ላይ አልተገኘም፤ እንዲሁም የቅሬታ ማቅረቢያ እና ምስክርነት መቀበያ ፎርም 99% (1,680) ሲገኝ በ1% (24) ጣቢያዎች ላይ አለመገኘቱ ተመዝግቧል። 

  1. የድምፅ መስጫ ሳጥኖች ከመታሸጋቸው በፊት ባዶ መሆናቸውን ማረጋገጥን በተመለከተ

ኅብረቱ ከታዘባቸው 2,258 የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች መካከል፣ 2,232 (99%) ጣቢያዎች የድምፅ መስጫ ሳጥኑ ከመታሸጉ በፊት ባዶ መሆኑ ታዝቧል። በተቃራኒው፣ 26 (1%) የድምፅ መስጫ ጣቢያዎች የድምፅ መስጫ ሳጥኑ ከመታሸጉ በፊት ባዶ መሆኑ በግልፅ እንዳልታየ መታዘብ ተችሏል። በ2,253 ጣቢያዎች የድምጽ መስጫ ማሸጊያዎች መገኘታቸው የታዘብን ሲሆን በ5 ጣቢያዎች ደግሞ የድምጽ መስጫ ማሸጊያዎች አለመገኘታቸውን ታዝበናል።

አሳሳቢ ሁነቶች

ይህ የእኩለ ቀን ሪፖርት በሚዘጋጅበት ጊዜ፣ ኅብረት ለምርጫ ከመክፈቻና ከዝግጅት ሂደት ጋር የተያያዙ  በጠቅላላው 203 አሳሳቢ ሁነቶችን የተቀበለ ሲሆን ከነዚህ ውስጥ 40 ያህሉ የተረጋገጡ ናቸው። ሪፖርቶ የተደረጉ 163 ጉዳዮች ገና በማረጋገጥ ሂደት ላይ የሚገኙ ሲሆን ዝርዝር መረጃዎችን ኅብረቱ በሚያወጣው የመጀመሪያ ደረጃ ሪፖርት ይፋ የሚያደርግ ይሆናል። 

  1. በተከለከለ ቦታ የተቋቋሙ ጣቢያዎች

በአማራ ክልል ሰሜን ሸዋ ዞን አንጾኪያና ገምዛ  ምርጫ ጣቢያ የተቋቋመው ጤና ጣቢያ ውስጥ ሲሆን ስሙም መኮይ ጤና 3 ለ _1 ምርጫ ጣቢያ ይባላል። በአዲስ አበባ የካ ወረዳ 1 የሚገኝ ምርጫ ጣቢያ የተቋቋመው በጤና ጣቢያ ግቢ ውስጥ በተተከል ድንኳን ነው። በድሬደዋ ከተማ አስተደደር ወረዳ 02 የሚገኝ የምርጫ ጣቢያ ሳቢያን አንደኛ ደረጃ ሆስፒታል ውስጥ አንድ ክፍል በመውሰድ ምርጫ እየተደረገ ይገኛል።

  1. በጣቢያዎች ውስጥ ወይም 200 ሜትር ርቀት ላይ ቅስቀሳ ማድረግ

በአዲስ አበባ ከተማ አዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ  ወረዳ 4 ምርጫ ጣቢያ ሠፈረ ሰላም ቅድመ አንደኛ ት/ቤት የብልፅግና ፓርቲ ወኪል የቅስቀሳ መልዕክቶችን ሲያስተላልፍ ታዝበናል። በተመሳሳይ በሲዳማ ክልል ሀዋሳ ከተማ አስተዳደር በሚገኝ ምርጫ ጣቢያ 0851207010120 የብልፅግና ፓርቲ ታዛቢ መራጮች ለመምረጥ በተሰለፉበት የምርጫ ቅስቀሳ ሲይያደርግ ታይቷል።

  1. ታዛቢዎች ወደጣቢያ እንዳየግቡ መከልከል  

የኅብረቱ ታዛቢ ወልዲያ ጉዲና ምርጫ ጣቢያ እንዳይገባ የተከለከለ ሲሆን ቀደም ብሎ ምርጫ ጣቢያ ሲደርስ ለምርጫ አስፈጻሚው የመጣበትን ቢናገርም እንዲሁም መታወቂያ ቢያሳይም እንዲገባ አልተፈቀደለትም። 

በኦሮሚያ ክልል ኢሉ አባ ቦራ ዞን አልጌ ሳቺ ወረዳ በጣቢያ መ.ቁ 422111281401 ታዛቢያችን በሰዓቱ በጣቢያው ቢደርሱም በምርጫ አስፈጻሚው ወደ ምርጫ ጣቢያ እንዳይገቡ ተከልክሏል።

በኦሮሚያ ክልል በኢሉ አባ ቦራ ዞን ኤልጌ ሰቸ ወረዳ በ አልጌ ምርጫ ጣቢያ በምርጫ ጣቢያ ቁጥር 422111281401 ታዛቢው ጠዋት 12፡00 ሰዓት ደርሰው እንዲገቡ ተፈቅዶላቸው ከገቡ በኋላ እዚያው ቁጭ ብለው እንዲታዘቡ ባለመፍቀድ ታዛቢውን አስወጥተዋቸዋል። 

በአማራ ክልል ደቡብ ወሎ ዞን አዳሜ ምርጫ ጣቢያ ሀ 1 ታዛቢው የቀበሌ መታወቂያ አልያዝኩም ነገር ግን ሙሉ ስም የሚገልጽ ፎቶ ያለው የመስሪያ ቤት መታወቂያ ከኅብረቱ የትዝብት ባጅ ጋር ቢያሳይም የቀበሌ መታወቂያ ካላመጡ እንደማይታዘቡ ተነግሯቸው ወደ ምርጫ ጣቢያ ገብቶ ለመታዘብ ተከልክለዋል።  

ማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ሃድያ ዞን ዱና ወረዳ ጨፍሜራ ክራይ ቤት ምርጫ ጣቢያ ቁጥር 0748215020104 ታዛቢዋ ባጅ ላይ የሚታዘቡብት ቦታ በባጁ ላይ አልተጠቀሰም በሚል ምክንያት ገብተው መታዘብ ተከልክለዋል፡፡ 

  1. ከምርጫ ጣቢያ ኃላፊ ውጭ የተደረገ ተደጋጋሚ ዕገዛ 

በአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ ወረዳ 4 ምርጫ ጣቢያ ሠፈረ ሰላም ቅድመ አንደኛ ት/ቤት ያልተፈቀደላቸው ግለሰቦች ለመራጮች ተደጋጋሚ ዕገዛ ሲይደርጉ ነበር። 

በአዲስ አበባ በቂርቆስ ከፍለ ከተማ ወረዳ 03 በ እድር ቤት ምርጫ ጣቢያ  አንድ ዕገዛ እንድታደርግ ያልተፈቀደላት ሴት ከ14 በላይ መራጮች ስትረዳ ከቆየች በኋላ የጣቢያው ኃላፊ እንድትወጣ ተደርጋለች። 

በሰሜናዊ ሲዳማ ጎርቼ ወረዳ ዶና ምርጫ ጣቢያ  ልዩ ስሙ ጎርቼ 01  ምርጫ ጣቢያ ቁጥር 0850910042012 ሰልፍ አስከባሪው ለ30 መራጮች እርዳታ ሲሰጡ አረጋግጠናል። በኦሮሚያ ክልል ነቀምቴ ከተማ አስተዳደር ቡርቃ ጃቶ በምርጫ ጣቢያ ቁጥር 0432405390101 የምርጫ አስፈፅሚ እርዳታ ለሚፈልጉትም ለማይፈልጉትም እየገባ ከአንድ ጊዜ በላይ እገዛ ሲሰጥ ታይቷል። በአማራ ክልል አዊ ዞን ዝገም ወረዳ በምርጫ ጣቢያ ቁጥር 0315105111302 ለመራጮቹ ካርድ የሚሰጡት ምርጫ አስፈፃሚዎች ለ10 መራጮች ምልክት እያደረጉ ሲሰጡ መታዘብ ተችሏል።

  1. የድምጽ መስጫ ሳጥኖች ባዶ መሆናቸውን ሳይረጋገጡ ማሸግ 

ኦሮሞያ ክልል ምዕራብ ወለጋ ሃሩ ወረዳ ገነት አቦ ቀበሌ ገነት አቦ ምርጫ ጣቢያ ኮድ 0426401691801 ታዛቢያችን ባደረጉት ትዝብት የድምፅ መስጫ ሳጥን ባዶ መሆኑን ሳያሳዩ ማስጀመራቸውን ለመታዘብ ችለዋል። 

  1. የድምጽ መስጫ ወረቀቶችን ማህተም ሳያደርጉ ማደል 

አዲስ አበባ ከተማ አራዳ ክፍለ ከተማ ወረዳ 7ተስፋ ብርሃን ሸማቾች ምርጫ ጣቢያ ቁጥር 1452706030103 ታዛቢያችን ጠዋት 1፡30 ላይ ባደረጉት ትዝብት 15 የሚሆኑ መራጮች የተሰጣቸው የድምፅ መስጫ ወረቀት ላይ ምንም አይነት ማህተም እንደሌው ለመታዘብ ችለዋል።  

  1. የድምጽ መስጫ ጣቢያ ቁሳቁሶች መቀያየር 

በአዲስ አበባ ከተማ ለሚ ኩራ ክ/ከተማ አያት ዞን 3  ንኡስ ምርጫ ጣቢያ  ምርጫ ክልል 28  የተወዳደሩት እጩዎች ወደ ምርጫ ክልል 17  ተሳስቶ በመላኩ እስኪስተካከል ድረስ ተቋርጦ ከቆየ በኋላ ድምጽ መቀጠሉን ታዝበናል።

  1. የጸጥታ መደፈርስ 

ከጸጥታ መደፍረስ ጋር በተገናኘ በአማራ ክልል ማዕከላዊ ጎንደር ዞን ወገራ ወረዳ አምባጊዮርጊስ ከተማ ምርጫ ጣቢያ ቁጥር 031750508100 (ቀበሌ 02) ከጠዋቱ 12፡00 ሰዓት ጀምሮ ድምፅ መስጠት ቢጀመርም፣ ከረፋዱ 5፡10 ጀምሮ በጣቢያው አቅራቢያ በተሰማ ተኩስ ምክንያት ሂደቱ ተቋርጧል። 

በተመሳሳይ በሰሜን ወሎ ጋዞ ወረዳ መቄት 2 ምርጫ ጣቢያ ቁጥር 0314019071101 ከጠዋቱ 1፡00 ሰዓት ጀምሮ በነበረ ተኩስ ለ40 ደቂቃ ያህል ሂደቱ ተቋርጦ የነበረ ሲሆን፣ በዚሁ ወረዳ በሌላ ጣቢያ ደግሞ ከጠዋቱ 12፡30 እስከ 1፡10 ድረስ በተሰማ ከፍተኛ የተኩስ ድምፅ ምክንያት የድምጽ አሰጣጥ ሂደቱ ተቋርጦ ከጠዋቱ 1፡30 በኋላ ሂደቱ ቀጥሏል። 

በደቡብ ጎንደር ዞን ፋርጣ ወረዳ (ጣቢያ ቁጥር 0310718140216) በተኩስ ድምጽ ምክንያት ሂደቱ ሲቋረጥ፣ በፎገራ ወረታ ከተማ (ጣቢያ 0311116140402)። 

በደብረ ታቦር ከተማ ቀበሌ 4 ጣቢያዎችም በተመሳሳይ ምክንያት አስፈጻሚዎች ጣቢያዎቹን ዘግተው ለመውጣት ተገደዋል። በደብረ ታቦር ያለው ጣቢያ በ3፡00 ሰዓት ድጋሚ ስራ የጀመረ ሲሆን፣ በእናቲቱ ማርያም ጣቢያ (0310718140107) ደግሞ በ2፡35 በተከፈተ ተኩስ ሰራተኞች ንብረት ጭነው በመውጣታቸው ሂደቱ ተቋርጧል። 

  1. ያልተፈቀደላቸው ግለሰቦች በድምጽ መስጫ ጣቢያዎች 

በ አማራ ክልል ደቡብ ወሎ ዞን ለጋምቦ ወረዳ በአቀስታ ምርጫ ጣቢያ አንድ በ ምርጫ ኮድ 013403070301ላይ ያልተፈቀደላቸው የመንግስት አመራሮች ገብተው አይተው ወጥተዋል።

በሲዳማ ክልል ሃዋሳ ከተማ አስተዳደር ቱላ ወረዳ መሳፍንት ዘለቀ ኪራይ ቤት ምርጫ ጣቢያ በምርጫ ኮድ 851206011111 ላይ ያልተፈቀደላቸው የቀበሌው አመራሮች ወደ ሚስጥራዊ ድምጽ መስጫ ቦታ በመሄድ መራጮችን ሲያስገድዱ እንደነበር ታዝበዋል።

ግንቦት 24 ቀን 2018 ዓ.ም
አዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ

ለተጨማሪ መረጃ፦
የኢትዮጵያ ሲቪል ማኅበራት ድርጅቶች ኅብረት ለምርጫ /ኅብረት ለምርጫ /
ኢሜይል: info@cecoe.org | www.cecoe.org

CECOE has launched the Digital Election Observation Workspace (DEOW)

CECOE has launched the Digital Election Observation Workspace (DEOW)

May 6, 2026 | Uncategorized

CECOE has launched the Digital Election Observation Workspace (DEOW) to support and improve its election observation process. As CECOE continues deploying observers across the country, DEOW provides a more structured and efficient system for managing key processes — from recruitment to communication and reporting. The platform includes easier recruitment and management of observers, automated generation of checklists and certificates and samelined communication through broadcast and notification messages. From 27–29 April 2026, the CECOE team received training on the system management.

This was followed by an official handover ceremony between Executive Director Ato Abera Hailemariyam and Dr. Marco Hoase, Head of the Programme, Support to Good Governance (S2GG) Programme. In his remarks, Ato Abera highlighted the importance of this partnership, noting that DEOW will significantly strengthen and digitalize CECOE’s observation efforts — making them more advanced, organized, and impactful.

The platform is expected to improve coordination and timeliness in election observation activities of CECOE, while supporting the deployment of a larger number of observers. The development of DEOW was supported by the GIZ-implemented Support to Good Governance (S2GG) Programme.

Observation Finding Report on Voter Registration Processes for the Seventh General Elections of Ethiopia

May 6, 2026 | Uncategorized

Introduction

The Coalition of Ethiopian Civil Society Organizations for Election (Coalition for Election), under the accreditation obtained from the National Election Board of Ethiopia (NEBE), is observing the Seventh General Elections. The Coalition has deployed 522 long-term observers (LTOs)  to  observe  the voter registration process across all Ethiopian regions and the two city administrations, Addis Ababa and Dire Dawa  with the exception of the Tigray region and contested areas.

This report evaluates the voter registration process conducted by the NEBE —assisted by both manual and tablet methods—in a systematic manner using consistent observation checklists based on key indicators. This report primarily examines the voter registration process, its inclusiveness (participation of women, persons with disabilities, and the elderly), the deployment of security forces around registration centers, and election security.

The report covers the voter registration process from March 20, 2026, to the conclusion of registration on April 22, 2026. It is based on findings gathered from 3,953 manual and 443 tablet registration centers, totaling 4,396 centers where the Coalition  deployed its 522 long-term observers. Any percentage (%) findings presented in this report are calculated relative to the 3,953 manual and 443 tablet registration centers observed by the Coalition.

Organization and Accessibility of Registration Centers

Location of Centers: Regarding the establishment of registration centers, 3,851 (97%) of observed manual centers and 429 (97%) of tablet centers were established in legally permitted locations. However, 102 (3%) manual and 14 (3%) tablet centers were established in prohibited locations (military, police, religious sites, health centers, bars/hotels, political party offices, and private residences).

Availability of Election Officials: The law stipulates that at least three (3) election officials must be present at registration centers. The Coalition’s observers confirmed an average of 4 officials were present at centers under both registration methods.

Opening Hours: 1,284 (63%) manual centers and 125 (56%) tablet centers began registration between 8:30 AM and 9:30 AM. Conversely, 762 (37%) manual centers and 98 (44%) tablet centers started between 9:30 AM and noon (6:00 local time). In 5 observed manual centers, the registration process had not begun by noon.

Lunch Breaks: Of the 1,902 manual and 220 tablet centers observed during the afternoon session, 1,702 (89%) manual centers utilized the legal one-hour lunch break, while the Coalition observed that 200 (11%) centers took more than one hour. Regarding tablet centers, 205 (93%) used the legal one-hour break, while 15 (7%) were found to have exceeded it.

Closing Hours: Among the centers observed in the afternoon, 1,686 (89%) manual and 193 (88%) tablet centers closed between 5:30 PM and 6:00 PM. Our findings show 137 (7%) manual and 17 (8%) tablet centers closed after 6:00 PM. Conversely, 79 (4%) manual and 10 (5%) tablet centers closed before 5:30 PM.

Interruption of Process: In 2,666 (67%) manual centers and 320 (72%) tablet centers, the registration process was never interrupted. Conversely, registration was interrupted at least once in 1,287 (33%) manual and 123 (28%) tablet centers.

Shelter from Sun and Rain: 2,324 (59%) manual and 268 (60%) tablet centers provided shelter (shade) to protect registrants from sun/rain. In contrast, 1,629 (41%) manual and 175 (40%) tablet centers had no such shelter. Convenience for Women: Regarding proximity to residence and safety concerns, 3,563 (90%) manual and 400 (90%) tablet centers were convenient for women; 390 (10%) manual and 43 (10%) tablet centers were not.

Accessibility for those with Limited Mobility: Only 437 (11%) manual and 88 (20%) tablet centers were accessible to registrants with limited mobility (the elderly, pregnant women, or parents with infants). Conversely, 3,516 (89%) manual and 355 (80%) tablet centers were not accessible to these community members.

Accessibility for Persons with Disabilities: The Coalition observed that 485 (12%) manual and 103 (23%) tablet centers allowed persons with disabilities to enter without assistance, whereas 3,468 (88%) manual and 340 (77%) tablet centers were inaccessible without assistance.

Observer Access: Coalition observers were allowed entry without restriction in 3,927 (99%) manual and 430 (97%) tablet centers. However, access was denied in 26 (1%) manual and 13 (3%) tablet centers.

Security Personnel: Security forces were observed outside 2,999 (76%) manual and 320 (80%) tablet centers. Regular police members were present outside 2,003 (51%) manual and 219 (49%) tablet centers. In the remaining 24% of manual and 32% of tablet centers, security forces other than regular police were present. In 25% of manual and 19% of tablet centers, neither police nor other security forces were present outside.

Incidents of Violence/Harassment: In 99.7% of manual and 99% of tablet centers, no violence, threats, or harassment occurred. However, incidents were reported in a small number of centers involving election officials: one (1) murder (East Gojjam, Amhara); two (2) attempted murders (Awi and Wag Hemra, Amhara); seven (7) abductions/kidnappings (2 in East Gojjam, 2 in Wag Hemra, 2 in West Wollega, Oromia, and 1 in South Omo, South Ethiopia); one (1) beating (North Sidama, Sidama); and six (6) threats (South Wollo, North Wollo, West Gojjam, South Gondar, and South Omo).

Voter Registration Process

Identification Documents: Legally, registrants must provide a Kebele ID, passport (even if expired), driver's license, military discharge papers, or student ID. In 3,451 (87%) manual centers, registration followed these rules. However, in 494 (12.49%) manual centers, between 1 and 20 people registered without providing these documents, and in 8 centers, more than 20 people registered without verifying identity/residency.

Digital Registration (OTP): For tablet registration, Fayda National ID holders should receive a One-Time Password (OTP) on their phones. In 424 (96%) tablet centers, OTPs were sent without disruption during observation. However, in 13 (3%) centers, 1–20 registrants did not receive an OTP, and in 6 (1%) centers, more than 20 registrants did not receive it.

Digital Registration (Fayda-less): In 412 (93%) tablet centers, officials successfully entered data (name, age, photo, etc.) for those without Fayda IDs. In 26 (6%) centers, officials were unable to enter data for 1–20 registrants, and in 5 (1%) centers, the system rejected evidence for more than 20 registrants.

Registration Cards: The law dictates cards must be issued immediately upon completion. This occurred in 97% of manual centers, but 111 (3%) centers failed to issue them immediately to 1–20 registrants, and 11 (0.2%) centers failed for more than 20 registrants.

Unauthorized Persons: Only registrants, Board officials, party agents, and accredited observers are allowed inside. This was respected in 98% of manual and 96% of tablet centers. However, unauthorized persons (Kebele leaders, security forces, local party coordinators) were found in 83 (2%) manual and 19 (4%) tablet centers.

Physical Presence: Registration must be done in person. While this was followed in most centers, 92 (2%) manual and 12 (3%) tablet centers registered individuals who were not physically present.

Inclusiveness

Gender Parity among Officials: On average, there was one female official out of the four per center. Women served as heads of 672 (17%) manual centers and 109 (25%) tablet centers.

Persons with Disabilities (Officials): Persons with disabilities served as officials in 93 (0.02%) manual and 15 (0.03%) tablet centers, including roles as center heads.

Female controllers/searchers were present in 97% of manual and 98% of tablet centers. They were missing in 4% of manual and 2% of tablet centers.

Assisted Registration Disclosure: The law requires that information for those registering with assistance be read aloud. This was practiced in 46% of manual and 37% of tablet centers but was ignored in 54% of manual and 63% of tablet centers.

Participation of Stakeholders

Political Parties: Party agents were present in only 539 (14%) manual and 61 (14%) tablet centers. They were absent in 86% of centers for both methods.

Civil Society: Excluding the Coalition’s observers, other observers were present in 156 (8%) manual and 52 (12%) tablet centers. They were absent in 92% of manual and 88% of tablet centers.

Strengths, Areas for Improvement, and Recommendations

Strengths

  • Preparation of a legal framework for digital registration, introduction of technology, and its implementation.
  • Over 5.5 million citizens registered through the digital option.
  • Over 50.5 million total voters registered, 46% of whom are women.
  • Most registration centers were established in legally permitted locations.
  • Observation that most centers were staffed by an average of 4 officials.
  • 87% of observed centers required proper identification for registration.
  • Observer access was granted without restriction in over 97% of centers.

Areas for Improvement

  • Frequent interruptions in the digital registration system.
  • Establishment of a small number of centers in prohibited locations.
  • Instances of registration without identity verification or physical presence, and the presence of unauthorized persons.
  • Inaccessibility of many centers for persons with disabilities and those with limited mobility.
  • Incidents of murder, threats, and abductions against officials and voters by armed forces.

Recommendations

To the National Election Board of Ethiopia (NEBE):

  • Strengthen digital registration infrastructure immediately to resolve system interruptions.
  • Enforce identity verification and physical presence requirements; take legal action against those who violate these laws.
  • Strictly monitor and ensure registration centers are established only in permitted locations.
  • Ensure polling stations for Election Day are accessible to persons with disabilities and strictly follow the protocol of reading registration information aloud for those receiving assistance.
  • Improve election officials’ attendance and punctuality through continuous monitoring and training.
  • Ensure all centers provide shelter from sun and rain.

To Regional Governments:

  • Ensure polling stations are in legal locations, are accessible to persons with disabilities, and provide shelter as required by law.

To Security Forces:

  • Provide adequate protection to prevent threats and attacks against officials, voters, and observers.
  • Deploy regular police members outside polling stations for security.

To Political Parties and Civil Society:

Fulfill the responsibility of ensuring transparency, inclusivity, and accountability by deploying agents and observers on Election Day. the Coalition.

7ኛው ጠቅላላ ምርጫ የመራጮች ምዝገባ ትዝብት ግኝቶችን በተመለከተ የተሰጠ መግለጫ – (ሚያዚያ 26 ፣ 2018 ዓ.ም)

May 6, 2026 | press release

የኢትዮጵያ የሲቪል ማህበራት ድርጅቶች ኅብረት ለምርጫ (ኅብረት ለምርጫ)

መግቢያ  

የኢትዮጵያ ሲቪል ማህበራት ድርጅቶች ኅብረት ለምርጫ (ኅብረት ለምርጫ)፣ ከኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ባገኘው የትዝብት ፈቃድ፣ ሰባተኛውን ጠቅላላ ምርጫ በመታዘብ ላይ ይገኛል። ኅብረቱ የመራጮች ምዝገባ ሂደትን የሚታዘቡ 522 የረዥም ጊዜ ታዛቢዎችን ከትግራይ ክልል እና አከራካሪ ከሆኑ ቦታዎች በስተቀር በሁሉም የኢትዮጵያ ክልሎች እና የከተማ መስተዳደሮች አሰማርቶ ሲታዘብ ቆይቷል።

ይህ ሪፖርት የኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ በማኑዋል(manual) እና በታብሌት በመታገዝ ያካሄደውን የመራጮች ምዝገባ ሂደት ኅብረት ለምርጫ ስልታዊ (Systematic) በሆነ መንገድ ፤ ወጥነት ያላቸውን የትዝብት ቅጾች (Checklists) በመጠቀም በተመረጡ አመላካቾች (Key indicators) መዝኗል። ይህ ሪፖርት በዋነኝነት የመራጮች የምዝገባ ሂደት፤ የሂደቱን አካታችነት (ሴቶችን፣ አካል ጉዳተኞችን እና አቅመ ደካሞችን ማሳተፉ)፤ በምዝገባ ጣቢያዎች አካባቢ የነበረው የጸጥታ አስከባሪዎች ስምሪት እና የምርጫ ደህንነትን ዳስሷል። 

ሪፖርቱ ከመጋቢት 12 ቀን 2018 ዓ.ም ጀምሮ ምዝገባው እስከተጠናቀቀበት ሚያዚያ 14 ቀን 2018 ዓ.ም ድረስ ያለውን የመራጮች ምዝገባ ሂደት የሚሸፍን ሲሆን ኅብረት ለምርጫ 522 የረዥም ጊዜ ታዛቢዎችን ባሰማራባቸው 3,953 የማኑዋል እና 443 የታብሌት በአጠቃላይ ከ4,396 የምዝገባ ጣቢያዎች በተሰበሰቡ ግኝቶች ላይ የተመሰረት ነው። 

በዚህ ሪፖርት የቀረቡት ማንኛውም በመቶኛ (%) የተቀመጡ ግኝቶች ኅብረቱ ከታዘባቸው 3,953 የማኑዋል እና 443 የታብሌት የምዝገባ ጣቢያዎች አኳያ የተሰሉ ናቸው።

የምዘገባ ጣቢያዎች አደረጃጀት እና ተደራሽነት

  • የምዝገባ ጣቢያዎች የተቋቋሙበት ሥፍራን በተመለከተ ኅብረቱ በታዘባቸው 3,851 (97%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 429 (97%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች በህጉ በተፈቀዱ ቦታዎች ተቋቁመዋል። ይሁን እንጂ 102 (3%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 14 (3%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ክልከላ በተደረገባቸው ቦታዎች (ወታደራዊ፣ ፖሊስ፣ ሃይማኖታዊ፣ ጤና ጣቢያ፣ መጠጥ ቤት/ሆቴል፣ የፖለቲካ ፓርቲ ጽህፈት ቤት እና የግል መኖሪያ ቤት) ተቋቁመዋል። 
  • የምርጫ አስፈጻሚዎች መሟላትን በተመለከተ ህጉ በምዝገባ ጣቢያዎች ቢያንስ ሶስት (3) የምርጫ አስፈጻሚዎች መገኘት እንዳለባቸው ይደነግጋል። የኅብረቱ ታዛቢዎች በታዘቧቸው በሁለቱም የምዝገባ አማራጮች ምዝገባ በተደረገባቸው ጣቢያዎች በአማካይ 4 አስፈፃሚዎች መኖራቸው ተረጋገጧል።
  • የምዝገባ ጣቢያዎች የተከፈቱበትን ሰዓት በተመለከተ በ1,284 (63%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና በ125 (56%) የታብሌት ጣቢያዎች የምዝገባውን ሂደት ከጠዋት ከ2፡30 እስከ 3፡30 ባለው ሰዓት አስጀምረዋል። በአንጻሩ በ762 (37%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና በ98 (44%) የታብሌት የምዝገባ ጣቢያዎች ምዝገባው ከ3፡30 እስከ እኩለ ቀን (6፡00 ሰዓት) ተጀምሯል። ትዝብት በተደረገባቸው 5 የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እስከ እኩለ ቀን (6፡00 ሰዓት) የምዝገባ ሂደቱ አልተጀመረም። 
  • የምርጫ አስፈጻሚዎች የምሳ ዕረፍት አጠቃቀምን በተመለከተ በከሰዓቱ ክፍለ ጊዜ ትዝብት ከተደረገባቸው 1,902 የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 220 የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች መካከል በ1,702 (89%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች በህጉ መሰረት የተሰጠውን የአንድ ሰዓት (1፡00 ሰዓት) የምሳ ዕረፍት የተጠቀሙ ሲሆን 200 (11%) ጣቢያዎች ላይ ከአንድ ሰዓት በላይ የምሳ ዕረፍት እንደተጠቀሙ ኅብረቱ ታዝቧል። የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎችን በተመለከተ በ205 (93%) ትዝብት የተደረገባቸው ጣቢያዎች በህጉ መሰረት የተሰጠውን የአንድ ሰዓት የምሳ ዕረፍት የተጠቀሙ ሲሆን 15 (7%) ጣቢያዎች ላይ ከአንድ ሰዓት በላይ የምሳ ዕረፍት መጠቀማቸው ታውቋል።
  • የምዝገባ ጣቢያዎች መዝጊያ ሰዓትን በተመለከተ በከሰዓቱ ክፍለ ጊዜ ትዝብት ከተደረገባቸው 1,902 የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 220 የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች መካከል በ1,686 (89%) የማንዋል እና 193 (88%) የታብሌት የምዝገባ ጣቢያዎች ከ11፡30 ሰዓት እስከ 12፡00 ሰዓት ባለው ጊዜ መዘጋታቸው ታውቋል። 137 (7%) የማኑዋል እና 17 (8%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ከምሽቱ 12፡00 ሰዓት በኋላ መዘጋታቸውን ግኝታችን ያሳያል። በአንጻሩ በ79 (4%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና በ10 (5%) የታብሌት የምዝገባ ጣቢያዎች ከ11፡30 በፊት መዘጋታቸውን የትዝብት ሪፖርቱ ያሳያል። 
  • የምዝገባ ሂደት መቋረጥን በተመለከተ ኅብረቱ ከታዘባቸው የምዝገባ ጣቢያዎች 2,666 (67%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 320 (72%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች የምዝገባው ሂደት በማናቸውም ግዜ አልተቋረጠም። በተቃራኒው በ1,287 (33%) የማኑዋል የምዝገባ ጣቢያዎች እና በ123 (28%) የታብሌት የምዝገባ ጣቢያዎች ምዝገባ ቢያንስ አንድ ግዜ ተቋርጧል።
  • በምዝገባ ጣቢያዎች የጸሃይ እና የዝናብ መከለያ መኖርን በተመለከተ ኅብረቱ ከታዘባቸው 2,324 (59%) የማንዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 268 (60%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ተመዝጋቢዎችን ከፀሐይ/ከዝናብ የሚከላከል መጠለያ (ጥላ) ማዘጋጀታቸውን፤ በተቃራኒው 1,629 (41%) በማኑዋል ምዝገባ እና 175 (40%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ግን ከጸሃይ እና ከዝናብ የሚከላከል መጠለያ አልተዘጋጀላቸውም።
  • የምዝገባ ጣቢያዎች አደረጃጀት ለሴት ተመዝጋቢዎች ከመኖሪያ ቦታቸው ያለው ርቀት እና ከደህንነት ስጋት አኳያ ያላቸውን አመቺነት በተመለከተ ኅብረቱ በታዘባቸው 3,563 (90%) የማኑዋል የምዝገባ ጣቢያዎች እና 400 (90%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ለሴቶች አመቺ እንደነበሩ በአንጻሩ ደግሞ 390 (10%) እና 43 (10%) የማንዋል እና የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች እንደቅደም ተከተላቸው ለሴቶች አመቺ አልነበሩም።
  • የምዝገባ ጣቢያዎች የመንቀሳቀስ ውስንነት ላለባቸው ተመዝጋቢዎች (አረጋውያን፣ ነፍሰ ጡር ሴቶች ወይም ጨቅላ ሕጻናትን የያዙ ወላጆች) የነበራቸውን ተደራሽነት በተመለከተ ኅብረቱ ከታዘባቸው 437 (11%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 88 (20%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች የመንቀሳቀስ ውስንነት ላለባቸው ተመዝጋቢዎች (አረጋውያን፣ ነፍሰ ጡር ሴቶች ወይም ጨቅላ ሕጻናትን የያዙ ወላጆች) ተደራሽ እንደነበሩ ሲያመለክቱ በተቃራኒው 3,516 (89%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 355 (80%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ለነዚህ የማህበረሰብ ክፍሎች ተደራሽ አልነበሩም።
  • የምዝገባ ጣቢያዎች ለአካል ጉዳተኞች ያላቸውን አመቺነት በተመለከተ ኅብረቱ ከታዘባቸው የምዝገባ ጣቢያዎች 485 (12%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 103 (23%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች አካል ጉዳተኞች ያለ እርዳታ ሊገቡባቸው የሚችሉ እንደነበሩ ሆኖም በ3,468 (88%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና በ340 (77%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች የአካል ጉዳተኞች ያለእርዳታ ሊገቡ የማያስችሉ እንደነበሩ ኅብረቱ ታዝቧል። 
  • የኅብረቱ ታዛቢዎች ወደ ምዝገባ ጣቢያዎች ገብተው መታዘብን በተመለከተ በ3,927 (99%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና በ430 (97%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች የኅብረቱ ታዛቢዎች ያለ ምንም ክልከላ እንዲገቡ ተፈቅዶላቸዋል። ሆኖም በ26 (1%) የማኑዋል ምዝገባ እና በ13 (3%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች የኅብረቱ ታዛቢዎች ወደ ምዝገባ ጣቢያዎች እንዳይገቡ ተከልክለዋል። 
  • የጸጥታ አስከባሪዎች ኅብረቱ በታዘባቸው 2,999 (76%) የማኑዋል እና በ320 (80%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ከምዝገባ ጣቢያዎች ውጭ መገኘታቸውን ታዝበናል። ከእነዚህ ውስጥ 2003 (51%) የማንዋል እና 219 (49%) የታብሌት የምዝገባ ጣቢያዎች ላይ የመደበኛ ፖሊስ አባላት ከምዝገባ ጣቢያዎች ውጭ ተገኝተዋል። በተቀሩት 972 (24%) የማንዋል እና 142 (32%) የታብሌት የምዝገባ ጣቢያዎች ደግሞ ከመደበኛ ፖሊስ ውጭ ያሉ ሌሎች የፀጥታ አካላት ከምዝገባ ጣቢያዎች ውጭ ተገኝተዋል። 978 (25%) በማንዋል እና 82 (19%) በታብሌት የምዝገባ ጣቢያዎች ደግሞ ፖሊስም ሆነ ሌሎች የፀጥታ አካላት ከምርጫ ጣቢያ ውጪ አልነበሩም።   
  • በምዝገባ ጣቢያዎች ውስጥ እና አካባቢ በተመዝጋቢዎች፣ አስፈጻሚዎች፣ታዛቢዎች ላይ የደረሰ ጥቃት፣ ማስፈራራት፣ ወከባ እና ወዘተ በተመለከተ በ3,942 (99.7%) የማኑዋል እና 438 (99%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ውስጥ ወይም አካባቢ ከላይ የተዘረዘሩ ድርጊቶች ያልተከሰቱ ሲሆን በ11 (0.03%) የማኑዋል እና በ5 (1%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ውስጥ ወይም አካባቢ በምርጫ አስፈጻሚዎች ላይ አንድ (1) የግድያ (በአማራ ክልል ምስራቅ ጎጃም ዞን) ፤ ሁለት (2) የግድያ ሙከራ (አማራ ክልል አዊ ዞን እና ዋግ ህምራ ዞን) ፣ ሰባት (7) አፈና/ዕገታ (በአማራ ክልል በምስራቅ ጎጃም ዞን ሁለት (2) ፤ በዋግ ሕምራ ዞን ሁለት (2) እንዲሁም በኦሮሚያ ክልል ምዕራብ ወለጋ ዞን ሁለት (2)፣ ደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ደቡብ ኦሞ ዞን አንድ (1)) አንድ (1) ድብደባ (ሲዳማ ክልል ሰሜናዊ ሲዳማ ዞን)፣ ስድስት(6) የማስፈራራት (በአማራ ክልል በደቡብ ወሎ ዞን፣ ሰሜን ወሎ ዞን ፤ በምዕራብ ጎጃም ዞን፣ ደቡብ ጎንደር ዞን፣ ደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ደቡብ ኦሞ ዞን) ተፈጽመዋል። 

የመራጮች ምዝገባ ሂደት

  • በሕጉ መሠረት ማንኛውም ተመዝጋቢ የቀበሌ መታወቂያ ወይም ፓስፖርት (ጊዜው ያለፈበት ቢሆንም)፣ የመንጃ ፈቃድ፣ ከውትድርና የተገለሉበት ማስረጃ፣ የተማሪ መታወቂያ እና የመሳሰሉ ሰነዶችን ለመመዝገብ በማስረጃነት ማቅረብ ይኖርበታል። ትዝብት ከተደረገባቸው በማኑዋል ምዝገባ ካከናወኑ 3,953 የምዝገባ ጣቢያዎች መካከል 3,451 (87%) በህጉ መሰረት ማንነታቸውን እና ነዋሪነታቸውን የሚያረጋግጥ ሰነድ በማቅረብ ተመዝግበዋል። ሆኖም ቁጥራቸው ከአንድ እስከ ሃያ (1 - 20) የሚደርሱ ተመዝጋቢዎች በ494 (12.49%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች ከላይ የተዘረዘሩ ሰነዶችን ሳያቀርቡ ተመዝግበዋል። በተጨማሪም በ8 (0.002%) ጣቢያዎች ከ20 በላይ ተመዝጋቢዎች ማንነታቸውን እና ነዋሪነታቸውን ሳያረጋግጡ ተመዝግበዋል።  
  • በታብሌት ምዝገባ በተደረገባቸው ጣቢያዎች የፋይዳ ብሔራዊ መታወቂያ ላላቸው ተመዝጋቢዎች የአንድ ጊዜ የይለፍ ቃል (OTP) በተመዘገቡበት ስልክ ቁጥር መላክ ያለበት ሲሆን ፋይዳ ለሌላቸው ተመዝጋቢዎች የምርጫ አስፈጻሚዎች ታብሌቱን በመጠቀም የተመዝጋቢዎችን መረጃ በማስገባት ይመዘግባሉ። በዚህም መሰረት ኅብረቱ ከታዘባቸው 443 የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች መካከል 424 (96%) ወደ ተመዝጋቢው ስልክ የአንድ ጊዜ የይለፍ ቃል ያለምንም መስተጓጎል የኅብረቱ ታዛቢዎች በነበሩበት ሰዓት ሲልክ የነበረ ሲሆን 13 (3%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ቁጥራቸው ከአንድ እስከ ሃያ (1 - 20) ለሚሆኑ ተመዝጋቢዎች የይለፍ ቃል አለመላኩን መታዘብ ተችሏል። በተጨማሪም በ6(1%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ከ20 በላይ ለሚሆኑ ተመዝጋቢዎች የይለፍ ቃል ወደስልካቸው አልተላከም። 
  • የብሔራዊ ዲጂታል መታወቂያ (ፋይዳ) የሌላቸው የታብሌት ተመዝጋቢዎችን በተመለከተ በ412 (93%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች መተግበሪያው ተመዝጋቢዎች ያቀረቡትን መረጃ (ስም፣ ዕድሜ፣ ፎቶ እና የመሳሰሉትን) የኅብረቱ ታዛቢዎች በጣቢያው በነበሩበት ሰዓት ሙሉ ለሙሉ አስፈጻሚዎች ወደመተግበሪያው ማስገባታቸውን እና ተቀባይነት ማግኘቱን ታዝበዋል። በተጨማሪም በ26 (6%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ከአንድ እስከ ሃያ (1 - 20) የሚሆኑ ተመዝጋቢዎች መረጃዎችን አስፈጻሚዎች ወደ መተግበሪያው ማስገባት አለመቻላቸውን እንዲኢሁም በ5 (1%) የምዝገባ ጣቢያዎች ደግሞ ከ20 በላይ ለሆኑ ተመዝጋቢዎች የቀረቡትን ማስረጃዎች ሲስተሙ እንዳልተቀበለ ለመታዘብ ተችሏል። 
  • በማኑዋል የምዝገባ ሂደት መራጮች ምዝገባቸውን እንዳጠናቀቁ ወዲያውኑ የምዝገባ ካርድ ማግኘት እንዳለባቸው የምርጫ ህጉ ይደነግጋል። ኅብረቱ በታዘበባቸው በ3,831 (97%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች ተመዝጋቢዎች እንደተመዘገቡ ወዲያውኑ የመመዝገቢያ ካርዳቸው የተሰጣቸው ሲሆን በ111 (3%) ከአንድ እስከ ሃያ (1 - 20) ተመዝጋቢዎች የምዝገባ ካርድ ወዲያውኑ አልተሰጣቸውም። በተጨማሪም በ11 (0.2%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች ከ20 በላይ ተመዝጋቢዎች የምዝገባ ካርድ ወዲያውኑ አልተሰጣቸውም። 
  • በምርጫ ሕጉ በምዝገባ ጣቢያዎች እንዲገኙ ከተፈቀደላቸው አካላት ማለትም ተመዝጋቢዎች ተመዝግበው እስኪጨርሱ፣ ከምርጫ ቦርድ አስፈጻሚዎችና ሠራተኞች፣ ከፓርቲ ወኪሎች እንዲሁም ዕውቅና ካላቸው ታዛቢዎች ውጭ ማንኛውም ሌላ አካል በጣቢያው ውስጥ መገኘት የተከለከለ ነው። ኅብረቱ ከታዘባቸው ጣቢዎች ውስጥ በ3,870 (98%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና 424 (96%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ያልተፈቀደላቸው ሰዎች በምዝገባ ጣቢያዎች ውስጥ አልተገኙም። ሆኖም ግን በ83 (2%) የማኑዋል እና 19 (4%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ውስጥ ያልተፈቀደላቸው አካላት (የቀበሌ አመራሮች እና አስተዳደሮች፤ የጸጥታ አካላት፤ የአካባቢ የፓርቲ አስተባባሪዎች) በጣብያዎች ውስጥ ተገኝተዋል። 
  • በምርጫ ሕጉ መሠረት ማንኛውም ተመዝጋቢ በምዝገባ ጣቢያው በአካል ቀርቦ መመዝገብ ያለበት ሲሆን፣ በአካል ሳይቀርቡ መመዝገብ የተከለከለ እንደሆነ ተደንግጓል። ኅብረቱ ከታዘባቸው ጣቢያዎች መካከል በ3,861 (98%) የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች እና በ431 (97%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ተመዝጋቢዎች በአካል ተገኝተው ሲመዘገቡ በ92 (2%) የማኑዋል እና 12 (3%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢዎች ተመዝጋቢዎች በአካል ሳይቀርቡ ተመዝግበዋል። 

አካታችነት 

  • የምዝገባ ጣቢያ አስፈጻሚዎች እና ኃላፊዎች የጾታ እና የአካል ጉዳት ስብጥርን በተመለከተ የኅብረቱ ታዛቢዎች በታዘቧቸው በሁለቱም የምዝገባ አማራጮች ምዝገባ በተደረገባቸው ጣቢያዎች በአማካይ ከተገኙ 4 አስፈፃሚዎች መካካል አንድ ሴት አስፈጻሚ ነበረች። ሴት አስፈጻሚዎች ከተሰማሩባቸው የማኑዋል ምዝገባ ጣቢያዎች መካከል በ672 (17%) ጣቢያዎች ኃላፊዋ ሴት ስትሆን የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎችን በተመለከተ በ109 (25%) ጣቢያዎች ኃላፊዋ ሴት ነበረች። 
  • አካል ጉዳተኞችን በተመለከተ ትዝብት ከተደረገባቸው የምዝገባ ጣቢያዎች በ93 (0.02%) የማኑዋል እና 15 (0.03%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች አካል ጉዳተኞች በአስፈጻሚነት የተሳተፉ ሲሆን በእነዚህ ጣቢያዎች አካል ጉዳት ያለባቸው የምርጫ አስፈጻሚዎች በጣቢያ ኃላፊነት ሰርተዋል።
  • ሴት የሰልፍ ተቆጣጣሪዎችን በተመለከተ ኅብረቱ ከታዘባቸው 3,839 (97%) የማኑዋል እና 434 (98%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ሴት የሰልፍ ተቆጣጣሪዎች (ፈታሾች) የነበሩ ሲሆን በ114 (4%) የማኑዋል እና 9 (2%) የታብሌት ጣቢያዎች ላይ ሴት የሰልፍ ተቆጣጣሪዎች (ፈታሾች) አልተመደቡም።
  • በድጋፍ ለሚመዘገቡ ሰዎች የሰጡትን መረጃ ተመዝጋቢው እና ታዛቢዎች መስማት በሚችሉት ልክ ጮክ ብሎ መነበብ እንዳለበት ህጉ ያስቀምጣል። በዚህም መሰረት ኅብረቱ ከታዘባቸው የምዝገባ ጣቢያዎች በ808 (46%) የማኑዋል እና 162 (37%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች የተተገበረ ሲሆን፣ በ2,145 (54%) የማኑዋል እና 281 (63%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ግን ይህ አሰራር አልተተገበረም።

የምርጫ ባለድርሻ አካላት ተሳትፎ 

  • ፖለቲካ ፓርቲዎች የምዝገባው ሂደት ግልጽነት እንዲኖረው ለማረጋገጥ እንዲሁም የፓርቲያቸውን ጥቅም ለማስጠበቅ፣ በምርጫ ቦርድ ዕውቅና ያገኙ ወኪሎቻቸውን በምዝገባ ጣቢያዎች ማሰማራት ይጠበቅባቸዋል። ኅብረቱ ከታዘባቸው የምዝገባ ጣቢያዎች በ539 (14%) የማኑዋል እና በ61 (14%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች የፓርቲ ወኪሎች የተገኙ ሲሆን በ3,414 (86%) የማኑዋል እና በ382 (86%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች የፓርቲ ወኪሎች አልተገኙም። 
  • የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች የምዝገባው ሂደት አካታች፣ግልጽ እና ተጠያቂነት የሰፈነበት መሆኑን ለመታዘብ እና ግኝቶቻቸውን ለህዝብ፣ ለምርጫ ቦርድ ፣ ለፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ለሚዲያ ለማቅረብ ታዛቢዎችን ያሰማራሉ። ከዚህ አንጻር ኅብረቱ ከታዘበባቸው የማኑዋል እና የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ውስጥ (ከኅብረቱ ታዛቢዎች ውጪ) በ156 (8%) የማኑዋል እና በ52 (12%) የታብሌት ምዝገባ ጣቢያዎች ታዛቢዎች የተገኙ ሲሆን፣ በ1,746 (92%) በማኑዋል ምዝገባ እና በ391 (88%) የታብሌት ጣቢያዎች ታዛቢዎች አልተገኙም። 

በመራጮች ምዝገባ ሂደት የታዩ ጠንካራ ጎኖች፣ መሻሻል የሚገባቸው ጉዳዮች እና ምክረ-ሃሳቦች

የታዩ ጠንካራ ጎኖች 

በሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ የመራጮች ምዝገባ ሂደት ላይ የታዩ ጠንካራ ጎኖች እንደሚከተለው ቀርበዋል።

  • ቦርዱ የመራጮች ምዝገባን በዲጂታል መንገድ ለማከናወን የሚያስችል የሕግ ማዕቀፍ ማዘጋጀቱ፣ ቴክኖሎጂውን ማስተዋወቁ ፣ የአሠራር ስርዓት መዘርጋቱ እና ተግባራዊ ለማድረግ መሞከሩ፤
  • ከ5.5 ሚሊዮን በላይ ዜጎች በዲጂታል አማራጭ መመዝገባቸው፤
  • በአጠቃላይ ከ50.5 ሚሊዮን በላይ መራጮች መመዝገባቸውና ከእነዚህም ውስጥ 46% ሴቶች መሆናቸው 
  • አብዛኞቹ የምዝገባ ጣቢያዎች በሕግ በተፈቀዱ ስፍራዎች መቋቋማቸው፤
  • በምዝገባ ጣቢያዎች በአማካይ 4 አስፈፃሚዎች መገኘታቸው፤
  • በ87% ትዝብት በተደረገባቸው ጣቢያዎች መራጮች ማንነታቸውን በሚያረጋግጥ ሰነድ በማቅረብ መመዝገባቸው፤ 
  • ከ97% በላይ በሆኑ ትዝብት የተደረገባቸው ጣቢያዎች የኅብረቱ ታዛቢዎች ያለ ምንም ክልከላ ወደ ምዝገባ ጣቢያ መግባት መቻላቸው፤

ሊሻሻሉ የሚገባቸው ጉዳዮች

በመራጮች ምዝገባ ላይ የተስተዋሉ እና መሻሻል የሚገባቸው ጉዳዮች ከዚህ እንደሚከተለው ቀርበዋል፡-

  • የዲጂታል ምዝገባ ሥርዓት በተደጋጋሚ መቆራረጡ፤
  • ቁጥራቸው አነስተኛ የሆኑ ጣቢያዎች በሕግ በተከለከሉ ቦታዎች መቋቋማቸው፤
  • በአንዳንድ የምዝገባ ጣቢያዎች ማንነትን ሳያረጋግጡ መመዝገብ፣ በአካል ያልቀረቡ ሰዎችን መመዝገብ እና በምዝገባ ጣቢያዎች ያልተፈቀደላቸው አካላት መገኘት መስተዋሉ፤
  • ብዙ ጣቢያዎች ለአካል ጉዳተኞችና ልዩ የመንቀሳቀስ ውስንነት ላለባቸው ዜጎች ተደራሽ አለመሆናቸው፤
  • በታጠቁ ኃይሎች አስፈጻሚዎችና መራጮች ላይ የደረሱ ግድያ፣ ማስፈራራት፣እና የአፈና ድርጊቶች መኖራቸው 

ምክረ-ሃሳቦች

ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ (ቦርዱ)

  • የዲጂታል ምዝገባ ሥርዓቱን መሠረተ-ልማት በአስቸኳይ በማጠናከር የሲስተም መቆራረጥ እንዲፈታ ማሻሻያ ማድረግ። 
  • ማንነትን ሳያረጋግጡ መመዝገብ፣ ሰዎችን በአካል ያልቀረቡ ሰዎችን መመዝገብ፤ በምዝገባ ጣቢያዎች ያልተፈቀደላቸው አካላት መገኘት፣ የሕግ ጥሰት መሆኑን አጽንኦት ሰጥቶ በማስገንዘብ፣ ሕጉን ተላልፈው በሚገኙ አካላት ላይ አግባብነት ያለው እርምጃ መውሰድ።
  • የምዝገባ ጣቢያዎች በሕግ በተፈቀዱ ቦታዎች ብቻ መቋቋማቸውን ጥብቅ ክትትል ማድረግ እና ማረጋገጥ።
  • ለድምፅ መስጫ ቀን የሚደራጁ ምርጫ ጣቢያዎች ለአካል ጉዳተኞችና የመንቀሳቀስ ውስንነት ላለባቸው መራጮች አመቺ መሆናቸውን ቢያረጋግጥ። በተጨማሪም፣ ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው መራጮች ሲመዘገቡ በዕገዛ ያስመዘገቡትን መረጃ ለመራጩ በሚሰማ መልኩ የማንበብ ሕጋዊ አሠራር በሁሉም ጣቢያዎች መተግበሩን በጥብቅ መከታተል።
  • የምርጫ አስፈጻሚዎች በተመደቡበት ጣቢያ አለመገኘት እና የሰዓት አከባበር ችግሮችን ለማሻሻል ጠንካራ ያልተቋረጠ ክትትል ማድግና እና ሥልጠና መስጠት። 
  • የምርጫ ጣቢያዎች ላይ መራጮችን ከፀሐይና ከዝናብ የሚከልል መጠለያ መሰራ ቢያረጋግጥ።

ለክልል መንግስታት

  • የድምጽ መስጫ ጣቢያዎች በሕግ የተፈቀዱ ቦታዎች ላይ መቋቋማቸውን፣ ለአካል ጉዳተኞች አመቺ መሆናቸውን እንዲሁም ህጉ በሚያስቀምጠው መሰረት መራጮችን ከጸሃይ እና ከዝናብ የሚከላከል መጠለያ ማዘጋጀት ይጠበቅባቸዋል።  

ለጸጥታ አካላት

  • በምርጫ አስፈጻሚዎች፣ መራጮች፣እና ታዛቢዎች ላይ ማስፈራሪያዎች እና ጥቃቶች እንዳይደርሱ ተገቢው ጥበቃ ቢደረግ።
  • በምርጫ ጣቢያዎች ላይ መደበኛ የፖሊሲ አባላትን ከምርጫ ጣቢያው ውጪ በመመደብ ጥበቃ ቢደረግ።

ለፖለቲካ ፓርቲዎች እና ለሲቪል ማህበራት

  • በድምጽ መስጫ ቀን የፓርቲ ወኪሎችን እና ታዛቢዎችን በማሰማራት የምርጫ ሂደቱ ግልጽነት፣ አካታችነት እና ተጠያቂነት እንዲኖረው የማረጋገጥ ሃላፊነታቸውን ቢወጡ።